CHƯƠNG 1
 
T
NG QUAN V
 DOANH NGHI
ỆP VÀ MÔI TRƯỜ
NG HO
ẠT ĐỘ
NG C
A DOANH NGHI
P
 
 
CHƯƠNG 1
 KINH T V QUN LÝ DOANH NGHI
P
KHOA QU
N LÝ D
 
 ÁN
 ậ 
 
TRNG Đ
I H
C BÁCH KHOA ĐÀ N
NG
 
1
M
C L
C
m h
 c
 b
n c
n c
 c
c l
 v
 
CHƯƠNG 1
 KINH T V QUN LÝ DOANH NGHI
P
KHOA QU
N LÝ D
 
 ÁN
 ậ 
 
TRNG Đ
I H
C BÁCH KHOA ĐÀ N
NG
 
CHƯƠNG 1
 KINH T V QUN LÝ DOANH NGHI
P
KHOA QU
N LÝ D
 
 ÁN
 ậ 
 
TRNG Đ
I H
C BÁCH KHOA ĐÀ N
NG
 
3
CHNG
1
T
NG QUAN V
 DOANH NGHI
P VÀ
MÔI TR 
NG HO
T Đ
NG C
A DOANH NGHI
P
1.1. CÁC KHÁI NI
M
1.1.1.
Ho
t
đ
ng kinh doanh
 
Kinh doanh là m
t ho
t
đ
ng xã h
i
đợ 
c nhìn nh
n d
 
i nhi
u góc
đ
. Xu
t phát t
 nh
ng góc
đ
 khác nhau này, có m
t s
 cách hi
u v
 kinh doanh. T
 
góc đ
 n
i dung c
a ho
t đng, kinh doanh đợ 
c xem là vi
c dùng công s
c và ti
n c
a để
 t
 ch
c các ho
t
đ
ng nh
m m
c đích kiế
m l
 
i trên th
 
tr 
ng. Theo m
c đích
 c
a ho
t đ
ng thì kinh doanh là b
 ra m
t s
 v
ốn ban đầ
u vào ho
t đ
ng trên th
 
trng để
 thu l
i m
t lợ 
ng v
n l
n hơn sau m
t kho
ng th
i gian nào đấ
y. Trong Lu
t Doanh nghi
p 2005, khái ni
m v
 
kinh doanh đợc nêu nh sau:
 Kinh doanh là vi
c th
c hi
n liên t
c m
t, m
t s
 ho
c t
t c
 
các công đo
n c
a quá
trình đầu t
, t
 s
n xu
ất đế
n tiêu th
 s
n ph
m ho
c cung
ng d
ch v
 trên th
 
tr 
ng nh
m m
c đích sinh lợ 
i
1
.
Có hai điểm cơ bn để
 phân bi
t ho
t đ
ng kinh doanh v
 
i các ho
t đ
ng xã h
i khác, ngay c
 v
 
i ho
t đ
ng qu
n lỦ nhà n 
c v
 kinh t
ế
. Th
 nh
ất, để
 có th
 ti
ế
n hành kinh doanh, các ch
 th
 kinh doanh ph
i đầu t về
 tài s
n. Th
 hai, m
c đích c
a các ch
 th
 khi ti
ế
n hành kinh doanh là thu l
ợ 
i nhu
n. Nh v
y, c
 
hai điểm đặc trng c
a kinh doanh
là đầu t và mc đích xư h
i c
a vi
c đầu t này luôn có cùng n
i dung là tài s
n. M
i ho
t đ
ng xã h
i đợ 
c g
i là kinh doanh, áp d
ng nh
ng quy ch
ế
 pháp lý v
 kinh doanh n
ếu trong đó có s
 
đầu t tài s
n và m
c đích c
a ho
t đng này cũng là nhằm thu đợ 
c nh
ng l
ợ 
i ích v
 tài s
n. Nói m
t cách khác, kinh doanh là các ho
t đ
ng nh
m m
c đích sinh l 
i c
a ch
 th
 kinh doanh trên th
 
tr 
ng. Trong kinh t
ế
 h
c, th
 
tr 
ng là bi
u hi
n thu g
n c
a quá
trình mà thông qua đó, các quyết đ
nh c
a các gia đình về
 tiêu dùng các lo
i hàng hóa nào
đó, các quyết đ
nh c
a công ty v
 s
n xu
t cái gì, s
n xu
ất nh thế
 nào, và các quy
ết đ
nh c
a công nhân v
 vi
c làm bao lâu, cho ai đề
u
đợ 
c dung hòa b
ng s
 
điề
u ch
nh giá c
.
Hay nói cách khác, đó là s
 th
a thu
n mà thông qua đó giá c
 s
 chi ph
i vi
c phân b
 ngu
n l
c. Trên góc đ
 khách hàng, th
 
tr 
ng là ch
 g
p nhau gi
a ngi bán, ng 
i mua và các hàng hóa d
ch v
; và th
 
tr 
ng c
a doanh nghi
p đợ 
c hình thành b
ở 
i các cá nhân ho
c t
 ch
c có nhu c
u c
ần đợ 
c th
a mãn, có kh
 n
ă
ng tài chính, và s
 s
n sàng
chi tiêu để
 th
a mãn nhu c
u c
a mình. Kinh doanh g
n li
n v
 
i th
 
tr 
ng, di
n ra trên th
 
tr 
ng và tuân theo các quy lu
t, nh
ng thông l
,
và quy đ
nh c
a th
 
tr 
ng.
1
 Theo kho 
n 2,
điề
u 4 - Lu 
t Doanh nghi 
p s 
 60/2005/QH11, có hi 
u l 
ự 
c t 
ừ 
 01/07/2006
 
CHƯƠNG 1
 KINH T V QUN LÝ DOANH NGHI
P
KHOA QU
N LÝ D
 
 ÁN
 ậ 
 
TRNG Đ
I H
C BÁCH KHOA ĐÀ N
NG
 
4
Ho
t đ
ng kinh doanh ph
i do m
t ch
 th
 th
c hi
n. Ch
 th
 kinh doanh có quy
n s
ở 
 h
u các y
ế
u t
 c
n có c
a quá trình kinh doanh (v
n, tài s
n, s
c lao đng …); đợ 
c t
 do và ch
 
đ
ng trong kinh doanh trong khuôn kh
 lu
t pháp; và t
 ch
u trách nhi
m v
 k
ế
t qu
 cu
i cùng c
a quá trình kinh doanh. Trong m
t n
n kinh t
ế
 có nhi
u thành ph
n, có nhi
u ch
 th
 tham gia ho
t đ
ng kinh doanh: các cá nhân hay nh
ng ng
 
i kinh doanh nh
, các h
 
kinh doanh gia đình, v
à các doanh nghi
p. Nh
ng ng 
i kinh doanh nh
 
th 
ng là nh
ng cá nhân, ho
t đ
ng kinh
doanh lu đ
ng và không
ổn đ
nh v
 m
t hàng và d
ch v
. Các h
 kinh doanh cá th
 có v
 trí th
 hai trong n
n kinh t
ế
, sau các doanh nghi
p. Lo
i ch
 th
 này tuy có s
 
lợ 
ng l
 
n, c
n thi
ết trong điề
u ki
n hi
n t
i c
a n
n kinh t
ế
 
n 
c ta song quy mô và ph
m vi kinh doanh r
t nh
ỏ, th 
ng là các h
 
gia đình hot đ
ng trong ph
m vi qu
n, huy
n. Nhóm ch
 th
 kinh doanh quan tr
ng nh
t trong n
n kinh t
ế
 là các doanh nghi
p. Đây là
 m
t nhóm các ch
 th
 
kinh doanh đ
c l
p có có đ
 nh
ng đặc trơng pháp lỦ và thỏ
a mãn nh
ng
điề
u ki
n do pháp lu
t quy đnh, là đối tợng điề
u ch
nh ch
 y
ế
u c
a h
 th
ng pháp lu
t kinh t
ế
 c
a qu
c gia. Trong th
c t
ế
, doanh nghi
p đợ 
c thành l
p và ho
t đng d 
i nhi
u hình th
c c
 th
 v
 
i nh
ng tên g
i khác nhau. M
c đích
 ch
 y
ế
u nh
t c
a ho
t đ
ng kinh doanh là sinh l
 
i, s
 sinh l
ợ 
i minh b
ch công khai trên th
 
tr 
ng hi
n h
ợp pháp, đợc nhà n 
c ch
p nh
n.
1.1.2.
 Doanh nghi
p
1.1.2.1
 
Khái ni
m doanh nghi
 p
Trong quá trình hình thành và phát tri
n kinh t
ế
 
ở 
 b
t k
 m
t qu
c gia nào, doanh nghi
p cũng là mt đơn v
 
cơ sở 
, m
t t
ế
 bào c
a c
 n
n kinh t
ế, là nơi tr
c ti
ế
p t
o ra c
a c
i v
t ch
t cho xã h
i, là nơi tr
c ti
ế
p ph
i h
ợ 
p các y
ế
u t
 s
n xu
t m
t cách h
ợp lỦ để
 t
o ra s
n ph
m ho
c d
ch v
 m
t cách có hi
u qu
 nh
t. Thu
t ng
 
“doanh nghip” đợc dùng để
 ch
 m
t ch
 th
 
kinh doanh đ
c l
p có đ
 nh
ng đặc trng pháp lỦ tho
 
mưn điề
u ki
n do pháp lu
t quy đ
nh. Doanh nghi
p là m
t t
 ch
c kinh t
ế
 
đợ 
c thành l
p để
 th
c hi
n các ho
t đ
ng kinh doanh, th
c hi
n các ch
c
năng s
n xu
t, mua bán s
n ph
m hàng hóa ho
c d
ch v
 
đáp 
ng nhu c
u tiêu dùng c
a
con ng 
i và xã h
i trên th
 
tr 
ng, và thông qua các ho
t đ
ng h
u ích đó để
 t
o ra l
ợ 
i nhu
n
trên cơ sở 
 tôn tr
ng pháp lu
t nhà n 
c và quy
n l
ợi chính đáng ca ng 
i tiêu dùng. Theo Lu
t Doanh nghi
p 2005 thì doanh nghi
p là m
t t
 ch
c kinh t
ế
 có tên riêng, có tài s
n, có tr
 s
ở 
 giao d
ch
ổn đnh, đợc đăng kỦ kinh doanh theo quy đ
nh c
a pháp lu
t nh
m m
c đích th
c hi
n các ho
t đ
ng kinh doanh.
 
of 28