Pets & Animals

Janee Mektup ve Sinemanin Sorumlulugu

Description
Janee Mektup ve Sinemanin Sorumlulugu
Categories
Published
of 4
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Related Documents
Share
Transcript
  1 Jane’e Mektup  ve Sinemanın Sorumlulu ! u  Godard ile Gorin’in olu ! turdu " u Groupe Dziga Vertov’un çekmi !  oldu " u son film olan Letter to Jane: An Investigation About a Still  ( Jane'e Mektup: Bir Foto ! -raf Karesi Üzerine Soru " turma ), her ! eyden önce ikilinin daha önceden çekti " i Tout va bien ’in ( Her #  ey Yolunda ) bir tamamlayıcısı. Bir film, bir di " erinin ta-mamlayıcısı nasıl olabilir, diye sorulacaktır. Bu, her ! eyden önce, bir devam filmi olarak bir filmin bir di " erini izlemesi ile ilgili de " il, daha çok, bir filmin yetersiz kaldı " ına ve güncel geli ! meler içerisinde tekrardan de " erlendirilmesi gerekti " ine dair bir saptamaya ve onun prati " ine i ! aret ediyor. Bu anlamda film, öncelinden hem ayrılıyor, hem de onu kritik etmek suretiyle yineliyor. Letter to Jane , Godard ve Gorin’in Tout va bien ’de sordu " u soruyu ikiler gibi gözüküyor:  Devrimci müca-dele söz konusu oldu ! unda sinemanın oynaması gereken rol nedir?  Bu soru, kanımca, yalnızca Tout va bien ’in veya Letter to Jane ’in de " il, ama Groupe Dziga Vertov’un 68’den 72’ye çekmi !  oldu " u tüm filmlerin de ana sorusu-dur. Letter to Jane ’de bu soruya bir ba ! kasının daha eklendi " i görülür:  Devrimci mücadele söz konusu oldu ! unda entelektüellerin oynaması gereken rol nedir?  Ve bu sorunun, ilk soruyla entegre bir ! ekilde farklı boyutları açılmaya çalı ! ılır Let-ter to Jane ’de. #! te, tam da bu boyutların ne oldu " unu ve nasıl irdelendi " ini tartı ! -mak gerekiyor ki, sinemanın da siyasi bir i ! levi olup olamayaca " ı sorunsalına az da olsa dokunulabilsin. Letter to Jane , aslen alı ! ıldık anlamda bir film de " il, hareketli imajlardan olu ! muyor; daha çok, hareketsiz imajların içerisindeki hareketin filmi olu ! turdu- " u söylenebilir. Film, temel olarak yalnızca bir foto " rafın soru ! turulmasından ibaret; Jane Fonda’nın Joseph Kraft adlı bir foto " rafçı tarafından, o dönemde Ku-zey Vietnam’ın ba ! kenti olan Hanoi’de çekilmi !  bir foto " rafından bahsediliyor; ve ses ku ! a " ını tamamen Godard ve Gorin’in sesi kaplıyor. Foto " raf, Paris’te, L’Exp-ress  dergisinin 72’nin A  " ustos’unda çıkan bir sayısında, foto " rafı açıklayan bir metinle birlikte yayımlanıyor. Godard ve Gorin, foto " rafı ve metni bu nüsha üze-rinden tartı ! ıyor. Ama bu, yalnızca bir tartı ! ma olarak da kalmıyor, film, adından da anla ! ılaca " ı üzere, aynı zamanda da bir mektup ya da bir mektup-film , denebi-lir. Direkt olarak Jane Fonda’yı muhatap alan, ona gönderilmi ! , onun izlemesi-okuması  için gerçekle ! tirilmi !  bir  film-yazı . Bir soru ! turma olmakla beraber, her ! eyden önce bir diyalog kurma çabası da bu yönüyle. Jane Fonda’dan çok, Godard ve Gorin’le samimiyeti ekseninde, Jane’e hitap eden bir mektup bu. Bu ayrım önemli, çünkü soru ! turmanın temelini de olu ! tu-ran ayrımın ta kendisi. Godard ve Gorin’in soru ! turmalarının temelini, belirtti- " im üzere, ikincisi soru, bir entelektüelin devrimci mücadele söz konusu oldu ! un-da oynaması gereken rolün ne oldu ! u  sorusu olu ! turuyor; ama bu soruyu sa " lıklı bir ! ekilde cevaplayabilmek için de, bir entelektüel olarak Jane Fonda’nın Jane’-den ayrılması gerekiyor, ki zaten Godard ve Gorin de mektuplarına Sevgili Jane  diyerek ba ! lıyor. Ama filmin ilerleyen safhalarında da hiçbir ele ! tirinin ki ! isel al-  2gılanmaması için Jane’i de " il, Jane Fonda’yı ve daha da ötesinde Jane Fonda’nın i ! levini ele ! tireceklerini belirtiyorlar. Bu ele ! tiriyi Jane Fonda’nın üzerinden yap-malarının temel nedeni, hem Tout va Bien ’de oynamı !  olması, hem de Tout va Bi-en ’deki rolü ile foto " raftaki rolünün, i ! levinin benzerli " i. Bu açıdan, filmlerinin hipotetik olarak ele aldı " ı bir olguyu, devrim ekseninde entelektüel olgusunu, aynı ba " lam içerisinde ama aktüel olarak bir foto " raf üzerinden ele alma ! ansı do " uyor Godard ve Gorin’e. Tout ve Bien ’i tam olarak tartı ! abilmek için, kendile-rini onun dı ! ında konumlandırmaları gerekti " ini söylüyorlar, ki birer ses olarak konumlandıkları yer de Letter to Jane  oluyor. Ve ben de yalnızca bu konumda ka-laca " ım. Letter to Jane ’in foto " rafını tartı ! ırken birçok ba " lamı masaya yatırıyor Go-dard ve Gorin; ve bunların birbirinden koparılamaz denli foto " rafın içerisinde temsiliyete kavu ! tu " undan bahsediyorlar. Foto " rafta direkt olarak ne gördü " ü-müz ile ba ! layalım. Foto " rafta; odakta Jane Fonda’yı bir Vietnamlı militan ile etkile ! im hâlinde görüyoruz, arka tarafta Kraft’ın kamerasına do " rudan bakan, odaktan çıkmı !  bir  Vietnamlı var, kadrajın en sa " ında ise Vietnamlı bir kadın görülüyor (ama bu ka-dın, Godard ve Gorin’in inceledi " i foto " rafta bulunmuyor; kesilmi !  olabilir). # lk bakı ! ta, her ! ey çok basit; Amerikan hükümeti tarafından görevlendirilmi !  bir en-telektüel Vietnam’a gidiyor, yerlilerle ileti ! im kuruyor, onların dertlerini dinliyor ve çözümler üretmeye çalı ! ıyor ya da çalı ! acak, diye dü ! ünülebilir, ki L’Express ’in foto " rafın altına kaydetti " i metin de buna benzer bir okumaya yönlendiriyor. Groupe Dziga Vertov’un okuması ise bundan oldukça farklı. Onlara göre, foto " raf yapısı itibariyle bile fazlasıyla saldırgan. Odak, tama-men Fonda’yı içine alıyor ve onun dı ! ında neredeyse her ! ey bulanık . Bu nedenle, foto " rafın asıl  yıldız ının Vietnamlılar olması gerekirken, oda " ın bu denli keskin kullanımı ile Fonda’yı merkeze alan bir imaj imâl edilmi !  oluyor. Ayrıca, foto " raf-ta kullanılan alt-açının anlamı da sorgulanıyor Godard ve Gorin tarafından; Or-son Welles’in Citizen Kane ’inde geli ! tirilmi ! , genel itibariyle bir büyüklü " ü, yüce-li " i temsil eden alt-açı, bu foto " rafta da benzer bir ! ekilde i ! liyor; Fonda’ya a ! a " ı-dan bakıyoruz. Bir yandan da gördü " ümüz ki ! i yalnızca Fonda; foto " rafın çekil-mesine sebebiyet vereni, Vietnam’ı, bu foto " rafta ise bir temsil olarak Fonda’nın dinledi " i Vietnamlıyı görmüyoruz; dinlenen  öneme sahipken, biz, dinleyen i görü-yoruz. Böylelikle, foto " rafın ilk bakı ! ta iletti " i anlamların ötesine geçilip, yapısal bir ele ! tiri devreye sokuluyor. Ama bu ele ! tirinin foto " rafın iletti " i basit anlam-larla ili ! kisi asıl ehemmiyete sahip olan. Godard ve Gorin, foto " rafın biçemini ele ! tirirken, onu içeri " inden kesinlikle soyutlamadan bunu yapıyorlar; onların için biçem, içeri " i dönü ! türmenin bir aracıyken, Kraft’ın foto " rafı söz konusu ol-du " unda ise bir tahakkümün tatbikinin aracı hâline geliyor. Onların yaptı " ı, yal-nızca bunu te ! hir etmek; Tout va Bien ’in yaratıcıları, birer sinemacı ve entelektü-el olarak kendilerini bunu yapmak için sorumlu hissediyorlar.  3Bu yapısal ele ! tiriyi bir kenara bırakmadan, ama manevrayı biraz de " i ! tire-rek, bu sefer de foto " raftaki ki ! ilerin yüzlerini incelemeye ba ! lıyor Godard ve Go-rin. Jane Fonda’nın yüzü ile ba ! lıyorlar i ! e; donuk, sabit, dinleyen bir surat. Bu yüzün ya da daha çok yüz ifadesinin belirli bir yüz ifadesi oldu " unu, bir mânâ ta- ! ıdı " ını iddia ediyorlar. Onlara göre, Amerikanların sözüm ona dinlerken  bürün-dü " ü yüz ifadesi bu; aslında hiçbir ! eyi dinlemezken, umursamazken, ama tam tersi izlenimi yaratmak için beliren bir yüz ifadesi. Bunu; Richard Nixon’ın, John Wayne’in ( The Green Berets ), hattâ Fonda’nın babası olan Henry Fonda’nın ( Gra- pes of Wrath ) yüz ifadeleriyle kar ! ıla ! tırmalı olarak irdeliyorlar. Onların aksine, L’Express ’in metnine göre ise Fonda dinlemekten çok, soru soruyor, konu ! uyor. Fonda’yı aktif, Vietnamlı militanları ise pasif bir duruma dü ! üren, foto " rafı belir-li bir ! ekilde okumaya yönlendiren bir ifade bu. Bu açıdan, Groupe Dziga Verto-v’unki bir kar " ı-okuma  olarak nitelendirilebilir. Bunu daha güçlü yapabilmek içinse foto " rafta belki de bulunmaması gereken bir ö " eye dikkat çekerler; oda " ın dı ! ında kalmı !  olan Vietnamlıya. Bu Vietnamlı, onlara göre, devrimin suratıdır; özgürlük isteminin, bunun u " -runa çekilen çilelerin suratı. Bu suratın oda " ın dı ! ında kalmasının mânidar oldu- " unu söyler Godard ve Gorin; çünkü bu surat, foto " rafın asıl özüdür. Konu ! mak-tan çok, dinlenilmesi gereken, kendi özgürlü " ünü belirleme hakkına sahip olan, ama bunu i ! letemeyen bir halkın suratıdır. Kraft’ın foto " rafına ansızın girmi ! tir. Godard ve Gorin’e göre, çekilebilecek binlerce kareden, Kraft’ın bile isteye çekti " i bu karenin içine istemsizce sızmı ! tır. Foto " rafın içerisinde gezinen gözümüz, ger-çekli " i belirli bir ! ekilde deneyim eder, ama bu adamın yüzü bir anlamda foto " ra-fın gerçekli " inde bir çatlak tır; kendi gerçekli " ini dayatır. Bu nedenle Godard ve Gorin’e de Vietnam’ın, direni ! in yüzü, imgesi gibi gelir. Foto " rafın moleküler ya-pısına indiklerinde görürler ki özgürlük istemi ve direni ! , Fonda’nın de " il ama bu adamın yüzünde zuhur eder. Ve bu yüz sayesinde, foto " rafın Fonda’nın yüzü üze-rinden gerçekle ! tirilen okumalarına da, daha önce de belirtti " im gibi, bir kar ! ı-okuma önerirler. Godard, foto " raf hakkında cevaplar vermekten çok, sorular soracaklarını; fo-to " rafı alımlama sürecini izleyiciyle birlikte gerçekle ! tireceklerini; aynı anda hem tüketen hem de üreten konumunda olmayı arzu ettiklerini belirtir. Fonda’nın Vi-etnam’a gitmesi ne ise, kendi yaptıklarının da bir çe ! it seyahat oldu " unu, ama kendi anlayı ! larına göre, kendilerince bir seyahate çıktıklarını söyler. Letter to Jane ’in bir mektup-film olarak, bir süreç olarak anla ! ılması gerekir; sorular so-ran bir süreçtir bu. Ama foto " raftan da öte, kendine sorular sormayı da ihmal et-mez. Godard’ın filmin sonlarına do " ru sordu " u soru böyle bir sorudur: Sinema, Vietnam halkına özgürlüklerini kazanma yolunda nasıl yardımcı olabilir? Bu soru, en temelde Vietnam Sava ! ı ve sözüm ona sa " lanması gereken barı !  söz konusu oldu " unda, dü ! ülen ikilemden do " mu ! tur. Ya Vietnam’a barı !  getirile-cektir; ya da Vietnamlıların kendi barı ! larını sa " lamaları imkânlı kılınacaktır.  4 Yani, kendi adlarına karar verebilme yetilerini i ! letebilmeleri için alan açılacak-tır. Godard ve Gorin’in ikinci tarafta oldu " u a ! ikâr; ama bu soruya kendilerince cevap vermeye çalı ! tıkları, yeni bir soru sordukları a ! ikâr bir o kadar da. Ve bu soruyu sinemada, sinemaya ve sinemacı  olarak sormaları gerekti " i de görülüyor. Çünkü en nihayetinde yaptıkları bu. Yapmayı bildikleri belki de tek i ! i, bir dire-ni !  aracı olarak, kendilerince kullanıyorlar. Bunu yaparken, foto " raftaki sessizli " i, donmu ! lu " u kıran ve ona belirli bir ! ekilde ses veren, kullanan yazıyı, L’Express ’in yazısını da ele ! tiriyorlar; foto " rafı imkânlı kılanların, Vietnamlıların tarafından de " il, ama foto " rafın çekilmesini salık verenlerin, Amerikanların tarafından konu ! an bir yazının baya " ılı " ını if  ! a ediyorlar. Ama if  ! a etmekle de kalmıyorlar, çünkü bunun bir ilk olmadı " ı gibi, bir son olmayaca " ını da biliyorlar; foto " rafın L’Express  tarafından kar ! ı-devrimci bir okuması mümkünse, foto " rafın buna alan tanıyacak bir yapıda oldu " undan oldu- " unu söylüyolar. Ve bu noktada, yapmayacaklarını söyledikleri bir ! eyi yapıyor, Fonda’yı ele ! tiriyorlar; onun  yıldız-imajı nın kar ! ı-devrimci bir okumaya alan ta-nıyacak ! ekilde sunuldu " unu, Fonda’nın kendi imgesinin ehemmiyetinin farkın-da olması gerekti " ini belirtiyorlar. Tüm bunları yaparken, bir anlamda da sinemanın sorumlulu " unu, Vietna-m’a kar ! ı sorumlulu " unu yerine getiriyorlar. Sinemanın bir ba ! ka kullanım ! ekli-ni ke ! fediyorlar; onun  görmek ten, duymak tan ziyade, okumak  olarak adlandırıla-bilecek bir i ! levini, devrimci bir i ! levini açı " a çıkartıyorlar.
Search
Tags
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks