Health & Lifestyle

Fake News

Description
εργασία στο Μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Ε.Α.Π Σύγχρονες Δημοσιογραφικές Σπουδές
Published
of 14
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Related Documents
Share
Transcript
  1 Μεταπτυχιακό πρόγραμμα Ε.Α.Π «  Σύγχρονες Δημοσιογραφικές Σπουδές  »   εργασία χειμερινού εξαμήνου  2017-2018 μάθημα   ΣΔΣ51   « Fake News »   Υπεύθυν o ς καθηγητής : Περικλής Πολίτης   Φοιτήτρια : Γεωργία Κουτρουδίτσου    2 Πίνακας περιεχομένων   Εισαγωγή  ............................................................................................................................ 3 Fake News : νέος όρος ή μια διαχρονική πραγματικότητα;  .................................... 4 Δυστοπία ή ευκαιρία για εντατικοποίηση;  ................................................................. 6 Μελέτη Περίπτωσης : Fake News & ελληνική πολιτική σκηνή  ............................... 9 Επίλογος  ............................................................................................................................ 11 Βιβλιογραφία - Αρθρογραφία  ............................................................................................... 12  3 Εισαγωγή    Όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο του George Orwell, 1984 , πολλοί έσπευσαν να δηλώσουν ότι αναφέρονταν στο κομμουνιστικό καθεστώς της Σοβιετικής Ένωσης. Άλλωστε το απαιτούσε και η εποχή, καθώς ο Ψυχρός πόλεμος είχε ήδη αρχίσει και θα έκρινε τις πολιτικές πολλών λαών και τη ζωή πολλών ανθρώπων. Αργότερα όμως, μελετητές, όπως ο John Wesley Young , τόνισαν ότι « το βιβλίο ήταν στην πραγματικότητα μια άγρια και πικρή κριτική της σύγχρονης εποχής, μια φρικτή καταγγελία του αιώνα μας και των διαφθαρμένων πρακτικών των υπαρχόντων θεσμικών οργάνων » ( Young , 1991). Και πώς άλλωστε να μην ήταν, καθώς ο Orwell είχε ζήσει από κοντά τα αποτελέσματα της πολιτικής προπαγάνδας τόσο στη διεξαγωγή του Ισπανικού Εμφυλίου όσο και στον κρίσιμο Μεσοπόλεμο που οδήγησε στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Τι ερμηνεία δίνουμε όμως σήμερα στο βιβλίο;   Γιατί είναι τόσο επίκαιρη η εκ νέου ανάγνωσή του στον 21 ο   αιώνα; Όροι όπως « Υπουργείο  Αλήθειας  » ( EUROPE ,2017) ή « Υπουργείο Προπαγάνδας  » κάνουν την εμφάνισή τους στο Ευρωκοινοβούλιο και θυμίζουν άλλες εποχές και διαβλέπουν σε μια νέα κοινωνική αλλά κυρίως πολιτική πραγματικότητα. Το 2016 αποτέλεσε μια έντονη πολιτική χρονιά καθώς συνέβησαν δύο κρίσιμες ανακατατάξεις. Αρχικά, η έξοδος της Μεγάλης Βρετανίας από την Ε.Ε μέσω του περιβόητου δημοψηφίσματος και στη συνέχεια η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στο προεδρικό αξίωμα των ΗΠΑ. Οι όροι που κυριάρχησαν εκείνη την περίοδο θέλοντας  να την χαρακτηρίσουν αλλά κυρίως να την ερμηνεύσουν ήταν η «  post-truth politics » (Τσάκου,2017) και τα «  fake news ». Ωστόσο, ο δεύτερος όρος συνέχισε και το 2017  να απασχολεί την κοινή γνώμη και κατέκτησε και πάλι τον παραπάνω τίτλο, σύμφωνα με το λεξικό Collins , καθώς η χρήση του υπολογίζεται ότι αυξήθηκε από το 2016 κατά 365% ( CNN Greece ,2017). Τι σημαίνουν όμως αυτοί οι όροι για τη δημοσιογραφία και την κοινωνία ευρύτερα; Πόσο επηρεάζουν τη ζωή μας και τις πολιτικές εξελίξεις;   Στην παρούσα εργασία θα αναλυθούν οι παραπάνω προβληματισμοί. Ταυτόχρονα θα προταθούν τρόποι αποφυγής δημιουργίας δυστοπιών αλά Orwell και τέλος, μέσω μιας περίπτωσης μελέτης, θα αναφερθεί ο πολιτικός αντίκτυπος που έχουν οι παραπάνω ορισμοί.    4 Fake News : νέος όρος ή μια διαχρονική πραγματικότητα;   Το φαινόμενο των ψευδών ή πλαστών ειδήσεων δεν είναι κάτι καινούριο στο χώρο της δημοσιογραφίας. Από τις απαρχές της, η δημιουργία hoaxes γύρω από θέματα που αφορούσαν την επιστήμη, τη θρησκεία και την αμφισβήτηση ακλόνητων πιστεύω οδηγούσαν τους αναγνώστες σε έντονες αντιδράσεις φόβου, έκπληξης και πολλές φορές τους μετέτρεπαν σε θύματα κερδοσκοπίας. Το 1708 μέσω μιας ψευδούς είδησης δημιουργήθηκε το φαινόμενο της Πρωταπριλιάς και το 1869 ο λεγόμενος γίγαντας του Cardiff δημιούργησε το μεγαλύτερο hoax στην ιστορία των εφημερίδων (Copeland & Dardenne, 2009 & EUROPE ,2017 ). Τα hoaxes είναι συνήθως παρωδίες επίκαιρων θεμάτων και έχουν στόχο, μέσω της διακωμώδησης τους, τη διασκέδαση των αναγνωστών, ακροατών και τηλεθεατών ( Copeland & Dardenne, 2009). Ενδεικτικά παραδείγματα σήμερα αποτελούν οι εκπομπές σατυρικού περιεχομένου και οι ιστοσελίδες The Onion   και Το Κουλούρι . Ωστόσο, αυτά είναι τα καλοπροαίρετα hoaxes . Μεγάλο μέρος αυτών που παράγονται πλέον έχουν ως στόχο να εξαπατήσουν το κοινό και να το κάνουν να πιστέψει ό,τι διαβάζει , ακούει ή βλέπει ( Copeland & Dardenne , 2009). Ενδεικτικά παραδείγματα είναι οι ειδήσεις με ψέματα, από πηγές που παρουσιάζονται πολλές φορές με παραφθορά ονομάτων από αξιόπιστες πηγές, η ύπαρξη troll ,ενός προσώπου δηλαδή με ψεύτικη ταυτότητα, ένα άρθρο γνώμης που παραποιεί την πραγματικότητα βασιζόμενο πολλές φορές σε αληθινές ειδήσεις, μια πραγματική εικόνα που παρουσιάζεται παραποιημένη και τέλος τα ηλεκτρονικά ρομπότ ή  bots που προβάλλονται ως αληθινά πρόσωπα (Κορίκης, 2017). Ένα παράδειγμα ότι το κοινό δέχεται άκριτα, ήδη από το παρελθόν, ψευδή γεγονότα είναι η ραδιοφωνική εκπομπή του Orson Welles το 1938, η οποία   έσπειρε τον πανικό στους ακροατές κατά την ανάγνωση του λογοτεχνικού έργου « Ο πόλεμος των κόσμων » ( Berman , 2017). Ο Welles ζήτησε συγγνώμη την επόμενη μέρα, αλλά φυσικά δεν άφησε ασχολίαστο ότι οι αμερικάνοι ήταν επιρρεπείς στο φόβο και στη χειραγώγηση.   Άραγε σήμερα συμβαίνει το αντίθετο; Δυστυχώς οι άνθρωποι πάντα πίστευαν σε συνωμοσιολογίες. Επηρεάζονταν όμως και λόγω του χαμηλού πνευματικού επιπέδου, καθώς τα ψευδή αφηγήματα ικανοποιούσαν πιστεύω που βρίσκονταν βαθιά μέσα τους (Γεωργακόπουλος, 2017). Ωστόσο στη σύγχρονη εποχή, παρά την άνοδο του βιοτικού και του μορφωτικού επιπέδου, το φαινόμενο των fake news επανέρχεται πιο δυνατό από ποτέ και ικανό να ανατρέψει κοινωνικά αλλά και πολιτικά δεδομένα (Τατσόπουλος, 2017). Πόσο αντιφατικό ακούγεται αυτό;   Η προπαγάνδα, ένας ακόμη συνώνυμος όρος για τα παραπάνω, αποτελεί μέσο έκφρασης γνώμης ή πράξης που καταφεύγει ενσυνείδητα κάποιος ή ένας φορέας με σκοπό να επηρεάσει τη γνώμη και τις πράξεις άλλων ατόμων χρησιμοποιώντας  5 κυρίως ψυχολογικούς χειρισμούς. Για να επιτύχει ο στόχος απαιτείται μια οργάνωση προσεκτικών βημάτων που θα πλήξουν το άτομο ή την ομάδα, χρησιμοποιώντας τις επιθυμίες και τις ανάγκες του (Ραμονέ 2001). Η παραπληροφόρηση από την άλλη, πραγματοποιεί ακριβώς τα ίδια βήματα, αλλά με μία μεγάλη διαφορά. Δεν ομολογεί ποτέ την πραγματική της ταυτότητα ( Balle ,2007). Τα fake news , λοιπόν, έχουν καταφέρει να συνδυάσουν όλες τις παραπάνω διαδικασίες, πράττοντας τα ίδια με μια απερίγραπτη ταχύτητα διάδοσης. Η εξέλιξη αυτή οφείλεται στην τεχνολογική επανάσταση και στην αλλαγή του τρόπου παραγωγής αλλά και κατανάλωσης της πληροφορίας (Σκαράκη, 2017). Το διαδίκτυο έχει αλλάξει τα δεδομένα όπως τα γνωρίζαμε. Είναι ένας χώρος με απεριόριστα δικαιώματα και ελάχιστους περιορισμούς (Κουκιάδης, 2017).   Στον τομέα της δημοσιογραφίας δεν υφίσταται πλέον ο παραδοσιακός τρόπος αναζήτησης και συλλογής της είδησης, του ελέγχου της πηγής της πληροφορίας και της αξιοπιστίας της (Παπαντωνίου, 2017). Η είδηση πλέον είναι άυλη και εμφανίζεται με τη μορφή ενός ευμετάβλητου ρευστού υλικού το οποίο συνεχώς εξελίσσεται αναζητώντας την αλήθεια. Ωστόσο ποτέ δεν τελειοποιείται (Ραμονέ, 2011). Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθώς και άλλες φόρμες εκφοράς του δημοσίου λόγου, όπως τα  blogs , μετατρέπουν κάθε πολίτη σε έναν εν δυνάμει δημοσιογράφο (Παπαντωνίου, 2017). Για πρώτη φορά αναδεικνύεται με τον καλύτερο τρόπο το θεμελιώδες δικαίωμα της έκφρασης μέσω του πλουραλισμού πληροφοριών, γνωμών και απόψεων (Κουκιάδης, 2017). Όλα αυτά οδηγούν λοιπόν σ’ επανακαθορισμό της κοινωνίας της πληροφορίας, καθώς οι καταναλωτές γίνονται παραγωγοί ή και το αντίστροφο  (prosumers: produser+consumer  ) δημιουργώντας και κρίνοντας αυτοί το περιεχόμενο της δημοσιογραφικής ατζέντας (Ραμονέ,2011). Οι ειδήσεις δεν είναι αντικειμενική αναπαράσταση των γεγονότων, αλλά γεγονότα που προβάλλονται κάτω από μία ορισμένη οπτική γωνία ( EUROPE,2017). Ωστόσο, όσο πολλαπλασιάζονται οι ειδήσεις άλλο τόσο φθίνει η αξιοπιστία των μέσων (Ραμονέ, 2011). Γι’ αυτό παρατηρείται ότι μεγάλος αριθμός ανθρώπων, όχι μόνο νεώτερων σε ηλικία, αμφισβητούν τις παραδοσιακές πηγές πληροφόρησης (Baym , 2010) και στρέφονται στα alternative facts (EUROPE ,2017). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αναδειχτεί το φαινόμενο της μετα - αλήθειας (  post-truth ). Ανάμεσα στην αλήθεια και στο ψέμα υπήρχε πάντοτε μια γκρίζα ζώνη. Ο Ralph Keyes ήδη από το 2004 όρισε την εποχή της μετα - αλήθειας ως μια κατάσταση ανάμεσα στην ανεντιμότητα και την τιμιότητα, ανάμεσα στη μυθοπλασία και την πραγματική αναφορά σε γεγονότα   (Αλωνιστιώτου, 2016). Μια εποχή στην οποία η αλήθεια τείνει  να μην παίζει μεγάλο ρόλο στην πολιτική συζήτηση, αλλά οι φράσεις που στοχεύουν στο συναίσθημα (Κορίκης, 2017). Βιώνουμε πλέον τη μετάβαση από την κοινωνία των γεγονότων ( Society of Facts ) σε μια   κοινωνία των πληροφοριών ( Society of Data ) (Κουκιάδης, 2017). Η παραπάνω κατάσταση λοιπόν σε συνδυασμό και με την έκρηξη του διαδικτύου δημιούργησε ένα εύφορο έδαφος για την εκ νέου ανάδειξη των fake news .
Search
Tags
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks
SAVE OUR EARTH

We need your sign to support Project to invent "SMART AND CONTROLLABLE REFLECTIVE BALLOONS" to cover the Sun and Save Our Earth.

More details...

Sign Now!

We are very appreciated for your Prompt Action!

x