Essays & Theses

A inexistencia divina, ou a sonata moderna

Description
Despois desa opera magna de Hans Blumenberg titulada "A lexitimación da Idade Moderna" queda ben argumentada que a diferenza esencial entre a Idade Moderna e o Antigo Réxime é que a primeira prescindiu da necesidade da relixión como
Published
of 5
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Related Documents
Share
Transcript
    Carlos Lema   A INEXISTENCIA DIVINA, OU A SONATA MODERNA [Publicado o 21-6-2015, en https://euseinoeditores.wordpress.com/2015/06/21/a-inexistencia-divina/] Estou a traducir un ensaio da fil—sofa Anna Longo titulado "Deus f—ra dos l’mites da cr’tica kantiana". Nel faise unha interpretaci—n da tese de doutoramento escrita por Quentin Meillassoux sobre "A inexistencia divina". ƒ da inexistencia divina propiamente dita, non s— do ensaio de Longo e da tese de Meillassoux, do que se vai tratar neste artigo. O realismo da Paix—n Para podelo facer, c—mpre partir do que Hans Blumenberg chamou "realismo da Paix—n"; realismo que, na interpretaci—n deste autor, resulta ser o sinal do mesm’simo comezo da modernidade: o ser humano como fracaso de Deus. O fracaso da creaci—n consiste na aparici—n da humanidade, da finitude, en suma. Ese fracaso acontece porque o todopoderoso non Ž quen de "cumprir a intenci—n digna de Deus... non se esnaquiza contra  o mundo desque o crea sen—n que soamente se esnaquiza nel  : ese Ž o tema da Paix—n. Sexa quen sexa ese personaxe sufrinte e morrente, o 'Fillo do home' e o 'servidor de Deus'... ninguŽn sabe exactamente o que significa cada un deses atributos: nel, Deus Ž abandonado por si mesmo." ( La Passion selon saint Matthieu , p. 19) P—dense atopar doadamente raz—ns para ese abandono en que, segundo o relato b’blico, Deus permitiu que a morte se introducise no mundo ou, na interpretaci—n que d‡ Paulo, como consecuencia do pecado. En realidade, o Creador esix’a da sœa "imaxe e semellanza" que esta renunciase a ser como era el mesmo. Sexa como for, desde ese momento, tentaci—n e limitaci—n est‡n forzosamente vencelladas. Lutero ti–a raz—n cando, na dŽcimo sŽtima das sœas teses, a titulada "Contra a teolox’a escol‡stica" (1517), afirma: en virtude da sœa natureza, o home non pode querer que Deus sexa Deus ( Non potest homo naturaliter velle deum esse deum ); polo contrario,    el desŽxase a si mesmo como Deus e como Deus do Non-Deus ( Immo vellet se esse deum et deum non esse deum ). Non se trata de ate’smo sen—n do desexo de ocupar a posici—n do Deus œnico. Desde ese momento, a rivalidade s— pode ser absoluta. En consecuencia, non ten por que asombrarnos que a cuesti—n do suxeito Ñe con ela entra en xogo o correlacionismo, ou acceso ao mundo a travŽs do suxeitoÑ estea presente no "realismo da Paix—n", pois do fracaso de Deus todopoderoso xorde a posibilidade, como potencia, do Deus do mundo. O destino do creado xa non vai ser a Salvaci—n sen—n o mundo mesmo: "a eiva amarga da morte", e traduzo libremente a Blumenberg. Esa amargura do Ser Humano, provocada pola inexistencia divina, p—dese representar de xeito perfecto se a trasladamos aos tres movementos da forma sonata ; a œnica forma art’stica, xunto coa novela, propia da Idade Moderna, xa que nela se representa o que Hegel denominou  Aufhebung   (que aqu’ poderiamos emparentar coa modulaci—n musical), ou variaci—n sen modificaci—n da substancia: 1) Exposici—n do tema: o cristianismo como Salvaci—n individual, de cada consciencia en solitario. O "realismo da Paix—n" Ž o que a fai posible; xa non Ž Deus todopoderoso quen salva, Ž Cristo, Ž un ser humano. 2) Variaci—n e desenvolvemento do tema: a Revoluci—n de 1789 crea unha relixi—n universal, os Dereitos do Home como Ser Supremo, relixi—n que ocupa a posici—n do cristianismo tras o fracaso da Salvaci—n anunciada por este œltimo. "Despois da extinci—n das espectativas escatol—xicas, a culpabilidade persoal convertŽrase no drama da vida individual, outra volta entregada ‡ multiplicidade  dos seus aspectos, por oposici—n ‡ simplicidade  do devandito pecado orixinal." ( ibid  ., 54) 3) Reexposici—n do tema e final: tras o fracaso da relixi—n humanista, MallarmŽ intenta outra vez salvar o suxeito a travŽs do Libro, do Poema, da Literatura como relixi—n absoluta porque depender’a da salvaci—n polo azar absoluto dunha arte codificada numericamente. (Sintentizo a conclusi—n do libro de Meillassoux sobre Un coup de dŽs : o caos Ž a œnica posibilidade de orde, i. e. , de salvaci—n, xa que a necesidade da continxencia das leis Ž, en definitiva, a œnica posibilidade de absoluto, a salvaci—n do mundo est‡ na mesma continxencia como lei œnica do universo.) Seguindo esta interpretaci—n, o rito devŽn poes’a, ou carisma, xa que a poes’a Ž carism‡tica en tanto Ž a expresi—n do suxeito (o paradigma: Hšlderlin) e, ao cabo, esta d‡ en narraci—n; na novela-xŽnero, a cultura Ž unha variaci—n sobre o suxeito como alicerce do pacto social moderno, como legalidade das formas a priori   de representaci—n kantianas, dos conceptos. De a’ que a novela sexa a œnica forma literaria que logra anular a distinci—n falsa entre cultura humanista, ou "alta    cultura", e "cultura de masas", ou produto da industria cultural. Pola contra, a poes’a acabar‡ por ser a continxencia que se xustifica como algo revelado. Para non fracasar, o poema ÑhoxeÑ deber’a carecer de expresi—n (non ter relaci—n co suxeito nin coa comunidade), ou deber’a ser expresi—n dunha linguaxe azarosa, i. e. , asignificativa coma a combinatoria numŽrica da mœsica. Logo o realismo da Paix—n remata nese "encaixe de liques" (collo prestada esta frase dun poema inŽdito de Chus Pato) que Ž a sonata moderna: a representaci—n do Eu Ž a divindade salvadora fronte a ese final eterno e repetido da morte. Vela’ a consecuencia da expulsi—n do Para’so. Un Deus continxente   As’ e todo, as consideraci—ns que fai Anna Longo sobre a inexistencia divina postulada por Meillassoux vannos levar ‡ asunci—n do innecesario da salvaci—n. Segundo Anna Longo, Meillassoux expl’canos que, no sistema kantiano, precisamente para dar conta da representaci—n dun mundo racionalmente determinable, a raz—n acaba por levar ‡ produci—n da idea de Deus, incluso na imposibilidade de probar a sœa existencia. Deus ser’a "o ser de todos os seres, a totalidade das condici—ns para pensar os obxectos en xeral en tanto que estes me poden ser dados; a unidade sintŽtica absoluta de todas as condici—ns de posibilidade das cousas en xeral" (Kant, tomo II, 48). O Ser Supremo Ž daquela a totalidade do posible que Ž a condici—n da experiencia posible, quere dicir, do feito de que se lle dea un contido ‡ determinaci—n formal das categor’as. Esa idea de Deus corresponde ‡ da totalidade do substrato da determinaci—n universal, isto Ž, ao fundamento concreto de todas as determinaci—ns posibles, en relaci—n co cal cada cousa Ž limitada en positivo polos atributos que posœe e en negativo polos que non posœe ( vid  . Kant, II, 273). Dito doutra maneira, a raz—n acabar’a por levar a supo–er, como condici—n de posibilidade da determinaci—n a priori  , un ser que "contŽn dalgœn xeito a provisi—n enteira da materia da que se poden coller todos os predicados das cousas, que por conseguinte s— Ž a idea dunha totalidade real ( omniudo realitatis )" ( ibid  ., 275). Mais, se admitimos, tal como demostra a argumentaci—n de Meillassoux, a verdade racional da continxencia de toda cousa, a raz—n xa non ten necesidade da idea de Deus nin como principio de raz—n que converte as leis en necesarias nin como    suma total do posible e condici—n da representaci—n. A’nda m‡is, se soamente pode existir o que non Ž contraditorio, i. e. , todo aquilo que non Ž necesario e, polo tanto, s— pode existir o que Ž continxente, ent—n o ser necesario non pode existir porque, sendo contraditorio, abrangue todos os predicados de todas as cousas. Como moito, o que pode existir sen necesidade Ž un Deus continxente e inmanente. Vela’ o paso do posible, como fundamento dese mundo ordenado polas leis necesarias, ao virtual, como caos que permite a actualizaci—n dunha infinidade de mundos cuxas leis son absolutamente continxentes e que obriga a unha transformaci—n da idea de Deus. Deus xa non Ž o garante dunha orde necesaria que forma parte dun totalizable posible sen—n que constitœe un dos feitos absolutamente continxentes, entre outros, que poden xurdir do virtual en tanto que conxunto non totalizable. Todo se pode producir sen unha raz—n primeira, incluso un Deus. Dese xeito, xa non Ž unha fe irracional a que pode soster a crenza nun absoluto certo sen—n que Ž o co–ecemento racional da continxencia absoluta de toda cousa o que lexitima a esperanza na aparici—n dun mundo gobernado por un Deus que cumpra a xustiza para os vivos e para os mortos. Tal Ž o senso propio da expresi—n "inexistencia divina" como a interpreta Anna Longo en "Deus f—ra dos l’mites da cr’tica kantiana". Bibliograf’a Hans Blumenberg, La Passion selon saint Matthieu , Par’s: L'Arche, 1996. Emmanuel Kant, Critique de la raison pure  (1781/1787), Par’s: Librairie philosophique de Ladrange, 1846. Anna Longo, ÇDieu hors des limites de la critique kantienneÈ, ThŽoR•mes  [En li–a], 6, 2014, publicado o 19 juin 2014, consultado o 28 xullo de 2014. URL : http://theoremes.revues.org/618 ; DOI : 10.4000/theoremes.618. Traduci—n galega en  Anotaci—ns sobre literatura e filosof’a  [En li–a], n¼ 10, 2015 [ISSN 2340-8537], Euseino? Editores, URL: https://euseinoeditores.wordpress.com/anotacions-sobre-literatura-e-filosofia/ Quentin Meillassoux, LÕinexistence divine , tese de doutoramento baixo a direcci—n de Bernard Bourgeois, Universidade de Paris 1, 1996. Microficha establecida e reproducida polo Atelier national de reproduction des th•ses, Universidade de Lille III. Quentin Meillassoux, Le Nombre et la sir•ne. Un dŽchiffrage du Coup de dŽs  de MallarmŽ , Par’s: Librairie Arth•me Fayard, 2011.    Quentin Meillassoux, Tempo sen devir   (seguido de "Continxencia e liberdade, unha comparaci—n entre materialismo especulativo e ciencia experimental", por Anna Longo), traducidos do inglŽs e do italiano por Carlos Lema; Vigo: Euseino? Editores, 2014. 
Search
Tags
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks